Wie zijn de overtreders in het verkeer?

Ons gedrag is bepalend voor de veiligheid in het verkeer. Maar veilig gedrag is niet voor iedereen even makkelijk of vanzelfsprekend. Bij Trafieq, de organisatie die de Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG) uitvoert, weten ze hier alles van. Als experts in gedragsverandering stemmen ze hun cursussen af op de verschillende groepen verkeersovertreders. Want pas als je je doelgroep kent, kun je een effectieve interventie ontwerpen.

Sandra Kamerbeek is beleidsmedewerker kwaliteit bij Trafieq. Ze leidt trainers op, onder andere voor het geven van de EMG-cursus. “Naar die cursus worden mensen gestuurd die gevaarlijk rijgedrag vertonen”, vertelt Sandra. “De meeste van hen zijn technisch goede chauffeurs, maar ze houden te weinig rekening met anderen en overschatten zichzelf. Dat is een rode draad bij alle deelnemers. Het gaat dus niet om rijvaardigheid, maar rijwaardigheid. Toch zijn er ook veel verschillen tussen verkeersovertreders. En als je hun gedrag wilt veranderen, is het onmisbaar om te weten met welke groep je te maken hebt.”

Oeps, sorry!

“Wij onderscheiden vijf doelgroepen voor ons rijwaardigheidsaanbod”, vertelt Sandra. “De eerste groep is de grootste. Zij doen hun best om veilig te rijden, maar zijn op een bepaald moment heel even afgeleid. Niemand rijdt nu eenmaal foutloos. Ze bedoelen het niet zo, maar begaan per ongeluk een overtreding. We noemen deze groep de incidentele overtreders.

Omdat (ik) het kan

“De tweede groep bestaat vooral uit mannen tussen de 25 en 55 jaar, met wat meer geld en grotere auto’s, die structureel te hard rijden”, legt Sandra uit. “Tot in het extreme, meer dan tweehonderd kilometer per uur op een lege weg bijvoorbeeld. Ze hebben veel rijervaring en rijden vooral heel vaak te hard; ze kiezen er bewust voor om constant zo hard mogelijk te gaan. Omdat hun auto het kan en uit zelfoverschatting. Maar verder begaan ze bijna geen overtredingen.”

Hormonen en planning

“Een derde groep bestaat uit jongeren tot een jaar of twintig. Zij zijn vaak beïnvloedbaar en willen zich uitsloven voor meisjes en vrienden”, ziet Sandra. “Ze hebben behoefte aan spanning en overschatten hun eigen vaardigheden. Met hun eerste autootje begaan ze vaak overtredingen op meerdere vlakken: rechts inhalen, over witte vlakken van baan wisselen, enzovoorts. Hoe vervelend dat is voor andere weggebruikers realiseren ze zich niet. Dit heeft te maken met hun leeftijd: ze worden in beslag genomen door alle veranderingen in hun leven en hebben daardoor even niet zoveel inlevingsvermogen.”

“Een ander zwak punt bij deze groep is planning”, vertelt Sandra. “Dat is belangrijk voor je rijtaak. Als je morgen naar Meppel moet, dan is het handig om van tevoren te bedenken of het druk is op de weg, of er benzine in je auto zit en hoe laat je weggaat. Als bestuurders haast hebben, raken ze gefrustreerd en boos. En dan gebeuren er gevaarlijke dingen.” “Bij deze jongeren zetten we in op bewustwording: waar zitten bij jou de verleidingen om onveilig te rijden?”, legt Sandra uit. “En wat kun je doen om dat te beheersen? Maar hun motivatie komt pas echt als je nog iets dieper graaft: waarom zou je het willen beheersen, waar zit bij jou de pijn? Kost het veel geld, maakt het je familie boos, kost het je je vriend of vriendin? Soms zeggen jongeren dan: ik moet een andere auto kopen. Of ik ga in gesprek met mijn vrienden. Dat zijn mooie resultaten.”

Risicozoekers

“Mensen die extreem gevaarlijk gedrag in het verkeer vertonen zijn meestal zogenaamde risicozoekers. Jongens die de grenzen voortdurend opzoeken, niet alleen in het verkeer. Zij laten zichzelf uitdagen door anderen. Ze zijn boos op de wereld en uiten dat onder andere in het verkeer. De boosheid ontstaat niet in het verkeer, maar is intrinsiek. Soms hangt dit samen met hun culturele achtergrond. Zij geven aan: ze moeten mij altijd hebben, ik word altijd gepakt. We geven deze jongens vaak een uitdaging: ervaar eens hoe het is om je aan de regels te houden. En ervaar dat je dan niet door iedereen wordt ingehaald, en dat je juist respect krijgt.”

Een wirwar van overtredingen

“Voor sommige mensen is een overtreding in het verkeer absoluut bijzaak”, vertelt Sandra. “Het overtreden van verkeersregels hoort voor hen bij het overtreden van regels in het algemeen. Denk bijvoorbeeld aan een wilde achtervolgingen door de binnenstad na een overval en rijden zonder rijbewijs of verzekering als dealer. Dit is een heel kleine groep, maar wel een lastige. Wij kunnen hen bijna niet bereiken in de cursus. Het zijn vaak jongens met problemen op allerlei gebieden van het leven.”

Kennis van je doelgroep

Aan welke wieltjes kan ik draaien om gedrag in het verkeer veiliger te maken? Dat is bij iedere groep anders, legt Sandra uit. Iedere groep heeft zijn eigen gebruiksaanwijzing. Het is een expertise om te bepalen met welke groepen je te maken hebt. Als Trafieq hebben we ons daarin gespecialiseerd en kunnen we hierbij helpen. Wie met dit thema aan de slag wil gaan raad ik daarom aan om contact met ons te zoeken.”

Meer over Trafieq

Trafieq is als expert betrokken bij het project van het ROV Zuid-Holland en de gemeenten Den Haag, Rotterdam en Capelle aan den IJssel rond imponeergedrag. Voor dat project wordt nu een campagne ontwikkeld. In de komende editie zal meer nieuws staan over de campagne en het aanbod van Trafieq. Meer weten? Kijk op trafieq.nl of mail naar advies@trafieq.nl.

Deel dit artikel: